1960'lar ve 1970'lerde iki farklı DİSK: Kitle sendikacılığından siyasal sendikacılığa

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) 13 Şubat 1967 yılında Türk-İş'ten ayrılan beş sendika tarafından kurulmuştu. DİSK'i kuran sendikacılar tarafından Türk-İş üyeliginden ayrılmaya yönelik çesitli gerekçeler sayılmıştır. Bu gerekçelerin en önemlisi "Türk-İş’in hangi iktidar iş basında ise onun paralelinde bir yol izlemeyi kendisi için baş ilke sayması, partiler üstü politikasının gerçekte iktidara gelen partinin dümen suyuna girmek için bahane olarak kullanması"ydı. DİSK'i kuran sendikacılar büyük ölçüde 1961 yılında TİP'i kuran sendikacılarla aynı kişilerdi. 1960'lı yıllarda DİSK ve TİP ilişkisi özelinde sendika ile siyasi parti arasında iki yönlü ilişkinin kurulduğu ve bu yönüyle çalışanların sendikal ve siyasal söylemlerinin birbirini zenginleştirici yönde etkilediği görülmektedir.  

Henri Krasucki'ye göre kitle sendikası

Fransız Genel Emek Konfederasyonu (CGT) lideri Henri Krasucki 1969’da yayımlanan bir söyleşisinde CGT’yi demokratik sınıf ve kitle örgütü olarak tanımlıyor. Krasucki’nin CGT’nin sendikacılık anlayışına ilişkin görüşleri özetle aşağıda yer almaktadır. 

Sendika-meslek odalarıyla siyasi partiler arasındaki ilişkide hangi model?

Türkiye'de emek mücadeleleri tarihinde sendikalar ve meslek odaları ile siyasi parti ve grupların ilişkisinde iki farklı modelin söz konusu olduğu görülmektedir. 1960'lı yıllarda genel olarak sendika ve meslek örgütlerinin yönetiminde siyasi partilerden kısmen de olsa özerkliğin geçerli olduğu görülmektedir. Bu dönemde sendikalar üzerinde bir siyasi grubun nüfus sahibi olmasının olağan karşılanmamıştır. 1970'li yıllardan sonra ise siyasi parti ve gruplar ile sendika ve meslek örgütleri ilişkisinde özerklik yaklaşımından uzaklaşıldığı, siyasi grupların sendikaların yönetimi üzerinde etkinlik sağlamasının olağan karşılanmaya başlandığı görülmektedir.